- Details
LUMC – Toegekend bedrag: €300.000
In dit project, uitgevoerd aan het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) onder leiding van dr. Remco van Doorn, wordt gewerkt aan een innovatieve, niet-chirurgische behandeling voor aangeboren en atypische moedervlekken die kunnen uitgroeien tot melanoom, een agressieve vorm van huidkanker.
Vooral kinderen met grote aangeboren moedervlekken (CMN) en mensen met een erfelijke aanleg voor melanoom lopen verhoogd risico. De pigmentcellen in deze moedervlekken verkeren vaak in een ‘senescente’ toestand — een soort ruststand — waarin ze kwetsbaar zijn voor specifieke medicijnen, zogenaamde senolytica.
Met behulp van geavanceerde technologieën worden meer dan 6.000 bestaande geneesmiddelen getest op hun vermogen om deze risicocellen selectief te verwijderen. Tegelijkertijd wordt met CRISPR-technologie onderzocht welke genen essentieel zijn voor het overleven van deze cellen.
Het doel is een medicinale, preventieve behandeling te ontwikkelen die chirurgische ingrepen kan vervangen en het risico op melanoom aanzienlijk verlaagt. De resultaten kunnen van grote waarde zijn voor patiënten met erfelijke aanleg of risicovolle moedervlekken, en betekenen mogelijk een doorbraak in de preventieve oncologie.
- Details
VIB – KU Leuven | Toegekend bedrag: €240.400
Het project 4D TumorMap, onder leiding van prof. Jean-Christophe Marine van het VIB Center for Cancer Biology aan de KU Leuven, onderzoekt hoe kankercellen zich door de tijd en in hun omgeving ontwikkelen en veranderen. Dit zogeheten “cellulaire plasticiteit” is een belangrijke oorzaak van therapieresistentie en uitzaaiingen, maar wordt nog nauwelijks meegenomen in de ontwikkeling van nieuwe behandelingen.
Met behulp van innovatieve single-cell en beeldvormingstechnologieën brengt het team in kaart hoe individuele melanoomcellen zich gedragen, veranderen van identiteit en bijdragen aan tumorprogressie en metastase. Door gebruik te maken van speciale genetische modellen en realtime microscopie ontstaat een zogeheten 4D-kaart van het tumorecosysteem: een combinatie van tijd, locatie, functie en genetische eigenschappen van elke cel.
De inzichten uit dit project leggen de basis voor therapieën die niet alleen gericht zijn op een vaste tumorstructuur, maar ook op het kameleonachtige gedrag van kankercellen. Dit zou op termijn kunnen leiden tot effectievere, meer duurzame behandelingen tegen melanoom en mogelijk andere kankersoorten.
- Details
Erasmus MC – Interne Geneeskunde, Endocrinologie | Toegekend bedrag: €290.000
Bijnierschorskanker (adrenocorticaal carcinoom, ACC) is een zeldzame maar agressieve vorm van kanker, waarvoor slechts beperkte behandelopties beschikbaar zijn. Mitotane is het enige geregistreerde medicijn, maar werkt slechts bij ongeveer een derde van de patiënten en veroorzaakt vaak ernstige bijwerkingen. Een manier om vooraf te voorspellen wie baat zal hebben bij deze behandeling ontbreekt.
Onder leiding van dr. Richard Feelders onderzoekt het Erasmus MC welke biologische kenmerken van ACC-tumoren samenhangen met gevoeligheid voor mitotane. Hiervoor worden twee unieke weefselverzamelingen geanalyseerd: één van patiënten met bekende behandeluitkomsten, en één van gekweekte tumoren waarin het effect van mitotane in het laboratorium is gemeten. Door middel van geavanceerde transcriptoom- en eiwitprofielanalyse zoekt het onderzoeksteam naar biomarkers die vooraf aangeven of een patiënt wel of niet zal reageren op Mitotane.
Deze aanpak maakt het mogelijk om Mitotane alleen in te zetten bij patiënten voor wie het zinvol is, terwijl anderen sneller toegang kunnen krijgen tot alternatieve therapieën. Dit project is een belangrijke stap richting op maat gemaakte behandeling van ACC en het verbeteren van de kwaliteit van leven van deze kwetsbare patiëntengroep.
- Details
Erasmus MC – Kanker Instituut | Toegekend bedrag: €7.500.000
Het Josephine Nefkens Cancer Program is een strategische investering van het Erasmus MC Kanker Instituut, mogelijk gemaakt door een toekenning van €7,5 miljoen van de Josephine Nefkens Stichting. Het doel is om sneller tot effectieve, gepersonaliseerde kankerbehandelingen te komen door fundamenteel, translationeel en vroeg-klinisch onderzoek te integreren.
Dankzij de aanschaf van geavanceerde technologieën, zoals de Hyperion en DEPArray, kunnen onderzoekers individuele tumorcellen en immuunreacties tot in detail analyseren. Deze inzichten maken het mogelijk om behandelingen op maat te ontwikkelen voor elke patiënt, gebaseerd op het unieke biologische profiel van diens tumor.
Het programma bevordert een nauwe samenwerking tussen laboratoriumonderzoekers, klinisch specialisten en translationele wetenschappers. Deze integrale aanpak moet ertoe leiden dat binnen tien jaar voor elke kankerpatiënt een op maat gemaakte behandeling beschikbaar is.
Met dit programma legt het Erasmus MC de basis voor de volgende generatie oncologische zorg: precisiebehandelingen die niet alleen effectiever zijn, maar ook beter afgestemd op de individuele patiënt.
Een belangrijk onderdeel van het programma is de aanschaf van een reeks state-of-the-art onderzoeksapparaten. Enkele voorbeelden zijn:
- de Hyperion Imaging System voor het in beeld brengen van meer dan 50 markers tegelijk in tumorweefsel,
- een ultrawijde multi-foton-microscoop voor het real-time volgen van individuele tumorcellen in weefselstructuren,
- de DEPArray voor het isoleren van zeldzame tumorcellen op enkelcellig niveau,
- en de IVIS SpectrumCT voor live 3D-beeldvorming in muismodellen van tumorontwikkeling en therapierespons.
Daarnaast omvat het programma geavanceerde flowcytometrie (BD FACSymphony), sequencingplatforms (Illumina iSeq en NextSeq), en apparatuur voor metabolomics en medicijnmeting (Seahorse Analyzer, UPLC-MS/MS).
Door deze infrastructuur kunnen onderzoekers tumoren tot op cel- en DNA-niveau analyseren en beter voorspellen welke behandeling bij welke patiënt zal werken. De ambitie: binnen tien jaar voor elke kankerpatiënt een therapie op maat.